Bài này không khuyên bạn đừng mua iPhone. Nó chỉ làm một phép tính, cho một trường hợp cụ thể, để bạn tự làm phép tính cho trường hợp của mình.

Trường hợp cụ thể

Một người thu nhập ròng 30 triệu, tổng giờ làm thật 60 tiếng một tuần — tính cả di chuyển, chuẩn bị, hồi sức, giống ví dụ ở tuần trước. Tỷ giá đời của người này: khoảng 115 nghìn một giờ.

iPhone bản mới nhất, cấu hình phổ biến: khoảng 25 triệu.

25.000.000 / 115.000 ≈ 217 giờ

217 giờ, chia cho 60 giờ làm thật mỗi tuần, xấp xỉ 3,6 tuần. Gần một tháng làm việc trọn vẹn — không phải một tháng lương, mà một tháng của toàn bộ giờ công việc lấy đi, kể cả những giờ không ai trả lương.

Con số đổi thế nào theo từng người

Người tỷ giá đời 200 nghìn một giờ chỉ mất 125 giờ cho cùng chiếc điện thoại — hơn hai tuần. Người tỷ giá đời 70 nghìn một giờ mất tới 357 giờ — gần sáu tuần.

Cùng một món đồ, giá tiền giống hệt nhau, nhưng giá giờ khác nhau gấp gần ba lần tùy vào tỷ giá đời của người mua. Đây là lý do giá tiền một mình không đủ để so sánh — nó bỏ sót phần quan trọng nhất: món đồ đó tốn của bạn bao nhiêu, không phải tốn của người khác bao nhiêu.

Câu hỏi đáng hỏi hơn “có đủ tiền không”

Phần lớn quyết định mua sắm dừng ở câu “có đủ tiền không”. Câu đó dễ trả lời có, đặc biệt với món đồ không quá đắt so với thu nhập.

Câu hỏi 217 giờ đặt ra khác: có đáng gần một tháng làm việc thật — bao gồm cả những giờ kẹt xe, những buổi tối hồi sức — để đổi lấy món đồ này?

Với nhiều người, câu trả lời vẫn là có. Một chiếc điện thoại tốt, dùng ba năm, có thể đáng giá đó. Điều bài này muốn nói không phải “đừng mua”. Là: biết con số 217 giờ trước khi quyết định, thay vì chỉ biết con số 25 triệu.

Muốn biết con số của riêng bạn cho bất kỳ khoản chi nào, dùng công cụ ở bài tiếp theo — nhập tỷ giá đời của bạn một lần, quy đổi bao nhiêu khoản chi cũng được.