Quy tắc 4% xuất phát từ một nghiên cứu tài chính Mỹ những năm 1990 — nếu bạn rút 4% tài sản đầu tư mỗi năm, danh mục gần như không bao giờ cạn trong 30 năm, kể cả qua những giai đoạn thị trường tệ nhất.

Đảo ngược lại phép tính đó, ra một con số đơn giản hơn nhiều người tưởng: bạn cần tài sản gấp 25 lần chi tiêu một năm.

Phép tính, không phải triết lý

Số tiền cần có = chi phí sống một năm × 25

Ví dụ, chi phí sống thật 15 triệu một tháng — 180 triệu một năm:

180.000.000 × 25 = 4.500.000.000

4,5 tỷ. Đó là con số quy tắc 4% đưa ra cho mức chi tiêu này.

Vì sao con số này hay làm người mới nản

4,5 tỷ nghe xa vời với phần lớn người đi làm ở Việt Nam. Đây là chỗ quy tắc 4% dễ phản tác dụng — nó đúng về mặt toán học, nhưng đưa ra một đích quá xa để bắt đầu cảm thấy có động lực.

Có hai điều nên tách bạch khi nhìn con số này:

Thứ nhất, 25 lần chi tiêu một năm là con số cho việc không bao giờ phải đi làm nữa — nấc cao nhất trong bốn nấc giàu. Phần lớn người không cần tới đó mới thấy cuộc sống dễ thở hơn. Nấc An toàn — 3 đến 12 tháng chi phí — đã đủ để không hoảng loạn khi mất việc, và con số đó nhỏ hơn 4,5 tỷ rất nhiều.

Thứ hai, quy tắc 4% giả định bạn không đi làm gì nữa cho tới hết đời. Với phần lớn người, mục tiêu thực tế hơn không phải “nghỉ hưu hoàn toàn” mà là có quyền chọn — chọn công việc nhẹ hơn, chọn nghỉ vài tháng, chọn không nhận thêm việc chỉ vì sợ thiếu tiền. Những quyền chọn đó bắt đầu có được từ nấc An toàn, không cần chờ tới 4,5 tỷ.

Cách dùng con số này mà không bị nó đè

Đừng nhìn 4,5 tỷ như một cái đích phải chạy tới. Nhìn nó như một đường chân trời — biết nó ở đó, nhưng đo tiến độ bằng khoảng cách đã đi được mỗi tháng, không phải khoảng cách còn lại.

Vốn tự do — công cụ ở bài trước — cho bạn đúng cách đo đó: bạn đang ở nấc nào hôm nay, và mỗi tháng tiết kiệm mua thêm được bao nhiêu ngày tự do. Quy tắc 4% chỉ là điểm cuối của một con đường dài. Con số đáng nhìn mỗi tháng là con số ngay trước mắt.