Nội dung FIRE tiếng Việt hay lặp lại một công thức: tiết kiệm 50%, tốt hơn là 70%, mới đáng để nói tới tự do tài chính. Con số đó đúng với người thu nhập cao hoặc chưa vướng gánh gia đình. Với phần lớn người đi làm, 50% là một con số không tưởng, và nghe nó xong thường chỉ thấy nản chứ không thấy muốn bắt đầu.

Thử tính cho một trường hợp phổ biến hơn: thu nhập ròng 20 triệu, chi phí sống thật 15 triệu một tháng.

Ba mức, cùng một công thức

Ngày tự do mua thêm mỗi tháng = tiết kiệm/tháng ÷ chi phí sống thật × 30

Tiết kiệm 10% — 2 triệu một tháng. Mỗi tháng mua thêm 4 ngày tự do. Một năm: 48 ngày, tức khoảng 1,6 tháng vốn tự do.

Tiết kiệm 25% — 5 triệu một tháng. Mỗi tháng mua thêm 10 ngày. Một năm: 120 ngày, khoảng 4 tháng vốn tự do.

Tiết kiệm 50% — 10 triệu một tháng. Mỗi tháng mua thêm 20 ngày. Một năm: 240 ngày, khoảng 8 tháng vốn tự do.

Con số thật, không phải con số truyền cảm hứng

Nhìn ba mức này, điều đáng nói không phải “50% tốt gấp 5 lần 10%” — đúng về toán nhưng không phải điều quan trọng nhất. Điều đáng nói là 10% không phải con số vô nghĩa. Một người tiết kiệm đều 10% mỗi tháng, sau 5 năm cộng dồn gần 8 tháng vốn tự do — đủ để nhảy từ nấc Sống sót lên gần hết nấc An toàn.

Cộng đồng FIRE thường chỉ nói về đích đến — 50-70%, nghỉ hưu sớm ở tuổi 40. Ít ai nói về việc 10% đều đặn trong 5 năm cũng là một kết quả thật, đáng kể, và khả thi với nhiều người hơn hẳn.

Vì sao con số cao dễ phản tác dụng

Đặt mục tiêu 50% khi thu nhập chỉ vừa đủ chi phí cố định là đặt một mục tiêu không nguyên liệu — không có 50% thu nhập nào rảnh để tiết kiệm, vì phần lớn đã đi vào nhà, ăn, con cái. Cố ép theo một con số không thuộc về hoàn cảnh của mình chỉ dẫn tới bỏ cuộc sau vài tháng.

Câu hỏi đáng hỏi không phải “làm sao tiết kiệm 50%”. Là “tháng này tôi mua thêm được bao nhiêu ngày tự do, so với tháng trước”. Câu hỏi đó luôn có câu trả lời khả thi, ở bất kỳ mức thu nhập nào.